Özel Ders Vermek İçin Ne Gerekir? Resmî Çerçeve ve Kurs Farkı

Özel ders vermek için gerekenler, dersi hangi biçimde verdiğine ve kim olduğuna göre değişir; herkes için tek bir cevap yoktur. Genel çerçeve şöyle: kurs ya da etüt merkezi gibi bir kurum açmak Millî Eğitim Bakanlığı'ndan (MEB) kurum açma izni gerektirir. Kendi adına, tek bir öğrenciye ders vermek ise kurumlara ilişkin kanunda ayrıca düzenlenmiş görünmüyor; ama vergi ve (varsa) memurluk gibi başka kurallar devreye girebilir. Bu yazı yasal ya da vergisel tavsiye değildir; her başlıkta ilgili resmî kaynağa yönlendiriyoruz.

1. Kurs açmak ile bireysel ders vermek aynı şey değil

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu; özel okulları, “çeşitli kurslar”ı ve benzeri kurumları kapsar. Kanuna göre gerçek ve tüzel kişiler, hizmet içi eğitim kapsamındakiler hariç, kanunda sayılan faaliyetleri yetkili makamlardan kurum açma izni almadan yapamaz. “Çeşitli kurslar” ise ortaöğretime ya da yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlardaki kurumları anlatır. Kanun metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsin.

Kanunun, kendi adına tek öğrenciye verilen özel ders için ayrı bir hüküm içerip içermediğini metinde açıkça göremedik. Bu yüzden düzenin büyüdükçe (birden fazla öğrenci, sınıf gibi işleyen bir yapı, tabela ya da kurs adı kullanımı) kurum sayılıp sayılmayacağını il ya da ilçe millî eğitim müdürlüğüne sormak en doğrusu. Hangi noktadan sonra “kurum” sayıldığına dair bir sayı veremeyiz.

2. Vergi tarafı

Gelir Vergisi Kanunu'na göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden çok şahsi mesaiye, ilmî veya mesleki bilgiye dayanan, ticari nitelikte olmayan işlerin işverene bağlı olmadan, kendi adına ve hesabına yapılmasıdır. Özel ders kazancının bu tanıma girip girmediği, düzenli olup olmadığı ve işe başlama bildirimi, defter ya da makbuz gibi yükümlülükler doğurup doğurmadığı kişinin durumuna göre değişir. Kesin cevap için Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) “İşe Yeni Başlayan Serbest Meslek Erbaplarının Hak ve Ödevleri” broşürüne, GİB'in çağrı merkezine ya da bir mali müşavire başvur. Genel çerçeve için şirket kurmadan hizmet sunmak yazısına da bakabilirsin.

3. Devlet memuru ya da öğretmensen

Kamu görevlisiysen, ek kazanç getiren faaliyetlere ilişkin kısıtlamalar olabilir; öğretmenler ve diğer kamu görevlileri için ayrı kurallar bulunabilir. Bunu kendi kurumundan öğrenmek gerekir, çünkü yanlış bir adım disiplin sorunu doğurabilir. Kurumunun personel birimine ya da bağlı olduğun millî eğitim müdürlüğüne yazılı olarak sor.

4. Diploma ya da sertifika şart mı?

Özel ders için genel bir diploma veya sertifika şartı olduğuna dair açık bir hüküm bulamadık. Belge gerekliliği dersin alanına göre değişebilir; bazı alanların (sağlık, sürücü eğitimi gibi) kendi mevzuatı vardır. Hangi durumda olursan ol, sahip olmadığın diploma, sertifika ya da deneyimi vitrinde yazma. Ders ve atölye vitrininin nasıl kurulacağı için evden ders ve atölye vermek yazısına bak.

Kim neye cevap verir?

• Kurs ya da kurum izni: il/ilçe millî eğitim müdürlüğü, MEB Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü.
• Vergi ve belge düzeni: GİB (vergi dairesi, çağrı merkezi) ve mali müşavir.
• Kamu görevlisi olma durumu: kendi kurumunun personel birimi.

Başlamadan önce kısa kontrol listesi

1. Bire bir mi vereceğim, yoksa grup/kurs gibi mi işleyecek? Emin değilsem il/ilçe millî eğitim müdürlüğüne sorarım.
2. Kamu görevlisi miyim? Öyleyse kurumuma yazılı sorarım.
3. Kazancım düzenli olacak mı? GİB'e ya da mali müşavire sorarım.
4. Öğrenci reşit değilse velisiyle ders yeri, saati, iptal ve iletişim konusunu baştan yazılı netleştiririm.
5. Vitrinde yalnızca gerçekten sahip olduğum bilgi ve belgeleri yazarım.

Hangi dersi hangi seviyede verebileceğinden emin değilsen önce becerilerini değerlendir. İşinn kullanıcılar arasındaki ödemeye aracılık etmez; ücret ve belge düzeni sana aittir. Kazanç ya da müşteri bulma sonucu kesin değildir.